Nám có lan rộng không? Chuyên gia giải đáp thế nào?

Chào các bạn, mình là Võ Hà Trâm, hay mọi người vẫn thường gọi thân mật là Sol đây. Trâm nhận được rất nhiều câu hỏi, và có lẽ nỗi băn khoăn lớn nhất của chị em khi đối mặt với nám chính là: “Sol ơi, nám có bị lan không?”. Nhìn những đốm nâu ngày một đậm màu và có vẻ “mở rộng” ra, mình hiểu cảm giác hoang mang và lo lắng của mọi người. Nhưng các bạn đừng quá lo lắng nhé! Trong bài viết này, Sol sẽ cùng mọi người tìm hiểu sự thật đằng sau hiện tượng này. Nám không “lây” như bệnh truyền nhiễm đâu, mà nó “tiến triển” theo một cơ chế hoàn toàn khác. Hãy cùng Trâm khám phá để có hướng chăm sóc da đúng đắn và lấy lại sự tự tin nhé!

Nám da có thực sự lan rộng như bạn lo sợ?

Để giải đáp nỗi băn khoăn “nám có lan không”, điều quan trọng là chúng ta cần phân biệt rõ ràng giữa khái niệm “lây lan” và “lan rộng” hay “đậm màu” trong y khoa da liễu. Nám da không phải là một bệnh truyền nhiễm, có nghĩa là nó không thể lây từ người này sang người khác, hay từ vùng da này sang vùng da khác theo cơ chế lây lan của vi khuẩn, virus.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là tình trạng nám da sẽ đứng yên. Ngược lại, nếu không được chăm sóc và kiểm soát đúng cách, các đốm nám hoàn toàn có thể trở nên sẫm màu hơn, kích thước lớn hơn và xuất hiện thêm ở những vùng da lân cận. Đây là cách mà nhiều người cảm nhận nám đang “lan rộng”, nhưng thực chất đó là sự tiến triển của tình trạng tăng sắc tố dưới tác động của các yếu tố kích hoạt.

Chính vì vậy, mình (Sol – Võ Hà Trâm) luôn nhấn mạnh với các khách hàng của mình rằng: “Chúng ta cần hiểu rằng nám không ‘lây’ mà là ‘tiến triển’. Sự khác biệt này rất quan trọng, bởi nó định hướng phương pháp điều trị và phòng ngừa.”

Hiểu đúng về cơ chế nám da và sự lan rộng nám

Để kiểm soát hiệu quả tình trạng nám, việc hiểu rõ cơ chế hình thành và các yếu tố thúc đẩy sự “lan rộng” là vô cùng cần thiết. Điều này giúp chúng ta tiếp cận vấn đề một cách khoa học và đưa ra các giải pháp phù hợp, thay vì chỉ tập trung vào nỗi sợ hãi về sự lây lan.

Nám không lây nhiễm, nhưng có thể đậm màu và lan rộng

Nám da (Melasma) là một rối loạn sắc tố đặc trưng bởi sự xuất hiện của các mảng sẫm màu trên da, chủ yếu ở các vùng tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời như gò má, trán, mũi, cằm và môi trên. Nguyên nhân cốt lõi của nám là sự gia tăng sản xuất melanin – sắc tố quyết định màu da. Khi có sự mất cân bằng trong việc sản xuất và phân bố melanin, các đốm nám sẽ hình thành.

Mặc dù nám không “lây” như bệnh truyền nhiễm, nhưng nó có thể trở nên trầm trọng hơn theo thời gian. Sự “lan rộng” ở đây thường là sự phát triển của các tế bào sản xuất melanin (melanocyte) hoạt động quá mức và lan tỏa ra các vùng da lân cận, hoặc các đốm nám đã có sẵn trở nên đậm màu hơn do các yếu tố kích thích.

Các chuyên gia tại Mỹ Viện Mỹ Nhân thường giải thích với khách hàng rằng: “Các mảng nám không ‘lây’ sang vùng da khỏe, nhưng chúng có thể ‘mở rộng’ và ‘sâu’ hơn trên chính vùng da đó, hoặc xuất hiện thêm các đốm nám mới nếu các yếu tố nguy cơ vẫn còn tồn tại.”

Các yếu tố “kích hoạt” nám tiến triển

Có nhiều yếu tố có thể “kích hoạt” nám phát triển, trở nên đậm màu hơn và có cảm giác “lan rộng” trên da. Việc nhận diện và kiểm soát các yếu tố này là chìa khóa để ngăn chặn sự tiến triển của nám.

• Tia UV từ ánh nắng mặt trời: Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu và mạnh mẽ nhất. Tia UVA và UVB kích thích tế bào melanocyte sản xuất nhiều melanin hơn để bảo vệ da, dẫn đến tình trạng nám sẫm màu và lan rộng. Ngay cả khi đã điều trị nám, nếu tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mà không có biện pháp chống nắng đầy đủ, nám hoàn toàn có thể tái phát và nặng thêm.
• Thay đổi nội tiết tố: Sự biến động hormone, đặc biệt là estrogen và progesterone, là nguyên nhân phổ biến gây nám, đặc biệt ở phụ nữ trong thai kỳ (nám thai kỳ) hoặc khi sử dụng các liệu pháp hormone (thuốc tránh thai, liệu pháp thay thế hormone). Sự thay đổi này có thể làm tăng cường hoạt động của melanocyte, dẫn đến nám đậm màu hơn.
• Di truyền: Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc xác định khả năng một người dễ bị nám hay không. Nếu trong gia đình có người thân từng bị nám, bạn có nguy cơ cao hơn.
• Sử dụng mỹ phẩm không phù hợp: Một số loại mỹ phẩm chứa thành phần gây kích ứng hoặc nhạy cảm với ánh sáng, hoặc các sản phẩm trị nám không rõ nguồn gốc, kém chất lượng có thể làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, kích thích viêm và tăng sắc tố, khiến nám trở nên nặng hơn.
• Căng thẳng và stress: Tình trạng căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự cân bằng hormone trong cơ thể, gián tiếp làm trầm trọng thêm tình trạng nám da.
• Một số loại thuốc: Một số loại thuốc, bao gồm thuốc chống co giật hoặc thuốc điều trị bệnh lý tuyến giáp, có thể gây ra hoặc làm nặng thêm tình trạng nám ở một số người nhạy cảm.

Sự khác biệt giữa nám di truyền và nám do môi trường

Hiểu rõ nguồn gốc của nám giúp chúng ta có chiến lược xử lý phù hợp. Nám có thể được phân loại dựa trên nguyên nhân chính:

• Nám nội tiết tố (Melasma): Loại nám này thường liên quan đến sự thay đổi hormone trong cơ thể, điển hình là ở phụ nữ mang thai hoặc sử dụng biện pháp tránh thai nội tiết. Mảng nám thường đối xứng và có xu hướng đậm màu hơn vào mùa hè hoặc khi tiếp xúc với ánh nắng. Các vùng như gò má, trán, cằm là những vị trí phổ biến.
• Nám do ánh nắng (Solar lentigines/Sunspots): Đây là những đốm nâu hoặc đen xuất hiện do tác động tích lũy của tia UV trong thời gian dài. Chúng thường có hình dạng không đều, kích thước nhỏ hơn và có thể xuất hiện trên bất kỳ vùng da nào tiếp xúc với ánh nắng, bao gồm cả cánh tay, bàn tay và vai.
• Nám hỗn hợp: Nhiều trường hợp nám là sự kết hợp của cả hai yếu tố nội tiết và ánh nắng mặt trời, hoặc do các yếu tố khác như di truyền.

Trong khi nám do môi trường có thể được kiểm soát tốt hơn bằng cách thay đổi thói quen sinh hoạt và bảo vệ da, thì nám nội tiết tố đôi khi đòi hỏi sự can thiệp sâu hơn và cần sự theo dõi y khoa chặt chẽ. Tuy nhiên, dù là loại nám nào, việc sử dụng kem chống nắng hàng ngày với chỉ số SPF cao và PA++++, kết hợp với các sản phẩm đặc trị nám có chứa các hoạt chất như Vitamin C, Niacinamide, Retinoids (dưới sự hướng dẫn của chuyên gia) là vô cùng quan trọng.

Kết luận

Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi qua một hành trình để hiểu rõ hơn về nám. Sol hy vọng giờ đây mọi người đã có thể thở phào nhẹ nhõm vì biết rằng nám không hề “lây lan” như chúng ta vẫn lo sợ. Thay vào đó, nó “tiến triển” – tức là có thể đậm màu hơn và xuất hiện ở vùng lân cận do các yếu tố quen thuộc như ánh nắng, nội tiết hay cả thói quen sinh hoạt của chúng ta nữa.

Hiểu được gốc rễ vấn đề chính là chìa khóa vàng để chúng ta chủ động hơn trong việc chăm sóc làn da của mình. Thay vì hoang mang, hãy biến nỗi lo thành hành động nhé! Hãy che chắn da thật kỹ, tìm hiểu và lựa chọn những giải pháp điều trị an toàn, phù hợp. Sol tin rằng với sự kiên trì và chăm sóc đúng cách, các bạn hoàn toàn có thể kiểm soát được tình trạng nám, giữ cho làn da luôn rạng rỡ và tự tin. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại chia sẻ với Trâm nhé!